Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. (sygn. akt P 10/16) to dla tysięcy właścicieli nieruchomości szansa na sprawiedliwość, na którą czekali latami. Jednak ta szansa ma swoją bardzo krótką datę ważności. Jako prawnicy obserwujemy obecnie wyścig z czasem – termin na wznowienie wielu postępowań upływa już 2 marca 2026 r.
Koniec ery „zasiedzenia z analogii”
Przez lata przedsiębiorstwa przesyłowe (energetyczne, gazowe, wodociągowe) skutecznie broniły się przed roszczeniami właścicieli gruntów, podnosząc zarzut zasiedzenia służebności. Sądy powszechne, idąc śladem dawnej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, przyjmowały konstrukcję „służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu”. Pozwalało to firmom uznawać, że nabyły prawo do korzystania z cudzego gruntu za darmo, doliczając okresy posiadania sprzed 2008 roku.
Trybunał Konstytucyjny w grudniowym wyroku przeciął te praktyki, orzekając jednoznacznie: przed 3 sierpnia 2008 r. nie było możliwe nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu ani służebności o treści jej odpowiadającej. Co to oznacza w praktyce?
- Konstrukcja prawna, na której opierało się tysiące wygranych spraw przez firmy przesyłowe, została uznana za niekonstytucyjną.
- Właściciele, którzy przegrali sprawy w przeszłości (bo sąd uznał zasiedzenie przed 2008 r.), zyskali podstawę do wznowienia postępowań.
Skarga o wznowienie – kluczowe terminy i warunki
Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, można żądać wznowienia postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Uwaga! Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Ponieważ wyrok został opublikowany na początku grudnia 2025 r., termin ten dla większości spraw upływa nieuchronnie 2 marca 2026 r.
Warto jednak pamiętać o ograniczeniu wynikającym z art. 408 k.p.c. – po upływie 10 lat od uprawomocnienia się wyroku wznowienie jest co do zasady niedopuszczalne. Oznacza to, że nowa furtka otwiera się przede wszystkim dla spraw rozstrzygniętych w ostatniej dekadzie.
Dlaczego warto działać teraz?
Wznowienie postępowania to nie tylko kwestia „wygranej” w sądzie. To otwarcie drogi do:
- Ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu na przyszłość.
- Dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości (za okres do 6 lat wstecz).
- Uregulowania stanu prawnego działki, co ma kluczowe znaczenie przy jej sprzedaży lub inwestycjach budowlanych.
| Kto może skorzystać? | Warunki formalne | Termin końcowy |
| Osoby, które przegrały sprawę o służebność/wynagrodzenie z powodu zarzutu zasiedzenia. | Prawomocny wyrok wydany w ciągu ostatnich 10 lat. | 2 marca 2026 r. |
| Właściciele, których sprawy są obecnie „w toku”. | Należy powołać się na wyrok P 10/16 w bieżących pismach. | Bezzwłocznie |
| Osoby, które jeszcze nie wystąpiły na drogę sądową. | Nowa linia orzecznicza znacznie ułatwia dochodzenie roszczeń. | Zgodnie z terminami przedawnienia |
Wyrok z 2 grudnia 2025 r. to fundament pod nową architekturę ochrony prawa własności w Polsce. Jako Kancelaria analizujemy obecnie dziesiątki spraw pod kątem możliwości wznowienia. Zachęcam do weryfikacji swoich dawnych rozstrzygnięć sądowych – to, co rok temu wydawało się przegrane, dziś może stać się podstawą do skutecznego dochodzenia Państwa praw.
Kancelaria Adwokacka Kamil Mazur